Ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για τη δημοσιονομική πορεία των ευρωπαϊκών κρατών σκιαγραφεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεσες και βαθιές παρεμβάσεις, το δημόσιο χρέος στην Ευρώπη κινδυνεύει να πάρει ανεξέλεγκτη τροχιά μέσα στην επόμενη δεκαπενταετία.
Σύμφωνα με ανάλυση που παρουσιάστηκε σε συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι αυξημένες ανάγκες για άμυνα, ενεργειακή μετάβαση και συνταξιοδοτικές δαπάνες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα πιέσεων στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Εάν δεν υπάρξουν αλλαγές πολιτικής, το μέσο δημόσιο χρέος στην Ευρώπη εκτιμάται ότι μπορεί να εκτιναχθεί στο 130% του ΑΕΠ έως το 2040, σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.
Το Ταμείο επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί ένα πολυεπίπεδο πακέτο μεταρρυθμίσεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διευκόλυνση της κινητικότητας εργαζομένων εντός της ενιαίας αγοράς, η ενοποίηση των ενεργειακών αγορών, καθώς και η άρση των νομικών και θεσμικών διαφορών που εξακολουθούν να δυσκολεύουν τις διασυνοριακές επενδύσεις.
Παράλληλα, προτείνεται η βαθύτερη ενοποίηση των χρηματοοικονομικών αγορών, ώστε οι αποταμιεύσεις των πολιτών να κατευθύνονται πιο εύκολα σε επενδυτικά έργα υψηλότερης απόδοσης, αλλά και η αναθεώρηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία της ανάλυσης αφορά την πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό σε τομείς όπως η καινοτομία, η ενέργεια και η άμυνα, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως «ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά». Η ιδέα αυτή συναντά ισχυρές αντιδράσεις σε ορισμένες χώρες του Βορρά, ενώ αντίθετα βρίσκει πιο θετική ανταπόκριση σε κράτη του Νότου που αντιμετωπίζουν υψηλότερα επίπεδα χρέους.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί επίσης ότι, ακόμη και αν προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις, οι περισσότερες χώρες θα χρειαστεί να εφαρμόσουν δημοσιονομική εξυγίανση για να σταθεροποιήσουν το χρέος τους. Όσο πιο φιλόδοξες είναι οι αλλαγές, τόσο μικρότερη θα είναι η ανάγκη για σκληρά μέτρα προσαρμογής, σημειώνει χαρακτηριστικά.
Το συμπέρασμα της έκθεσης είναι σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει με αποσπασματικές λύσεις και σταδιακές παρεμβάσεις. Όπως τονίζεται, η τακτική της «διαχείρισης της τελευταίας στιγμής» έχει εξαντλήσει τα όριά της και απαιτείται πλέον μια συνολική, στρατηγική απάντηση στις αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις.
