Μισογεμάτο βλέπει το ποτήρι για την αγορά εργασίας στην Ευρωζώνη πρόσφατη ανάλυση του συμβουλευτικού οίκου Οxford Economics. Τα καλά νέα είναι ότι το ενεργειακό σοκ, που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, δεν φαίνεται προς το παρόν να απειλεί μαζικά θέσεις εργασίας.
Τα κακά νέα είναι ότι η δυναμική νέων προσλήψεων, η οποία έχει ήδη ψυχρανθεί, μπορεί σχεδόν να «παγώσει». Η μειωμένη ζήτηση και η αβεβαιότητα, θα κάνουν ακόμα πιο διστακτικές τις επιχειρήσεις, που δεν θα προσλαμβάνουν, αλλά ούτε θα απολύουν.
Τα χειρότερα νέα αφορούν –άλλη μια φορά- την τσέπη των εργαζομένων. Μπορεί να μη χάσουν τη δουλειά τους, αλλά θα δουν την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται. Όπως συνέβη στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση του 2022, οι επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να μετακυλήσουν τα αυξημένα κόστη στις τιμές, με μεγαλύτερη ταχύτητα από την προσαρμογή των αποδοχών. Ως αποτέλεσμα, οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται.
Το ΑΕΠ αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο από τον πόλεμο, από ό,τι η απαχόληση – πηγή: Oxford Economics
Το κακό σενάριο
Υπάρχει όμως και το απευκταίο σενάριο. Ένα πιο επίμονο και παρατεταμένο σοκ, αναπόφευκτα θα προκαλέσει μεγαλύτερους κραδασμούς στην αγορά εργασίας.
Καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν και πριν την κρίση σχετικά αδύναμη κερδοφορία, είναι λιγότερο πιθανό να αλλάξουν ρότα, από τη διατήρηση του εργατικού δυναμικού στις περικοπές θέσεων εργασίας. Όμως οι τομείς που είναι πιο εκτεθειμένοι στη μείωση της καταναλωτικής ζήτησης, θα είναι πιο ευάλωτοι – με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αυτοκινητοβιομηχανία.
Ακόμα και αν η κρίση ξεπεραστεί σύντομα, οι προοπτικές της απασχόλησης δεν αναμένεται να βελτιωθούν.
Ανάπτυξη, χωρίς αύξηση της απασχόλησης
Το κερασάκι στην τούρτα των προβλέψεων είναι ότι ακόμα και αν το ενεργειακό σοκ ξεπεραστεί σύντομα και η ευρωπαϊκή οικονομία επιστρέψει σε τροχιά ανάκαμψης, η αγορά εργασίας δεν αναμένεται να ευνοηθεί ιδιαίτερα.
Η μειωμένη κερδοφορία σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα ανταποκριθούν στην ανάκαμψη της ζήτησης αυξάνοντας την παραγωγικότητα και τις ώρες εργασίας, αντί να αυξήσουν ουσιαστικά το προσωπικό τους. Οι δημογραφικές μεταβολές που βρίσκονται σε εξέλιξη αποτελούν επίσης ένα αυξανόμενο διαρθρωτικό εμπόδιο.
Η ανεργία στην ΕΕ δεν αναμένεται να αυξηθεί παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή. Εξαίρεση (με κόκκινη γραμμή) ένας παρατεταμένος πόλεμος στο Ιράν.
Δεν θα χαθούν (ακόμα) δουλειές
Η ανεργία στην Ευρωζώνη βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό, στο 6,3% στις αρχές του 2026.
Ωστόσο, η αγορά εργασίας είναι σαφώς πιο «χαλαρή» σε σχέση με το 2022. Οι κενές θέσεις εργασίας έχουν μειωθεί, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν υποχωρήσει και οι επιχειρήσεις δεν «αποθηκεύουν» εργαζομένους όπως έκαναν τότε.
Η «αποθήκευση» ή «αποθεματοποίηση» εργατικού δυναμικού (labour hoarding) είναι μια επιχειρηματική πρακτική που εφαρμόζεται συνήθως σε περιόδους επιβράδυνσης της παραγωγικής δραστηριότητας. Σημαίνει ότι ένα μέρος του προσωπικού υπο-αξιοποιείται, αλλά δεν απολύεται προς το παρόν. Η αιτία είναι ότι οι απολύσεις και οι νέες προσλήψεις κοστίζουν σε χρόνο και χρήμα (αποζημιώσεις, αναζήτηση ταλέντων, επανεκπαίδευση κ.λπ). Γι’ αυτό οι επιχειρήσεις προτιμούν να βάλουν προσωρινά στον «πάγκο» κάποιους εργαζόμενους, ακόμα και με μείωση ωρών εργασίας, παρά να προχωρήσουν σε μαζικές περικοπές.
