Η διάταξη του νέου Ασφαλιστικού για τις άδειες παραμονής των μεταναστών αφορά περίπου 30.000 αλλοδαπούς και σύμφωνα με την κυβέρνηση σκοπός της είναι να τους δώσει την ευκαιρία να ενταχθούν στον «ενάρετο κύκλο» της οικονομίας κλείνοντας την πόρτα στους νέους μετανάστες μετά την 30ή Νοεμβρίου 2023. Η διαφορά της εν λόγω ρύθμισης σε σχέση με τις προηγούμενες προϋποθέτει την εργασία του υποψήφιου δικαιούχου άδειας διαμονής.
Μέχρι σήμερα οι εργάτες γης αλλά και άλλες ειδικότητες προτιμούσαν να φύγουν από τη χώρα μας με προορισμό την Ιταλία ή την Ισπανία όχι μόνο για τους υψηλότερους μισθούς αλλά και για τις πρόσφατες ρυθμίσεις που δίνουν χαρτιά σε αλλοδαπούς εργάτες γης πολύ πιο εύκολα, την ώρα που στην Ελλάδα η απόκτηση άδειας διαμονής και ιθαγένειας απαιτεί επτά χρόνια… φαγούρας. Η αντίστοιχη περίοδος αναμονής στην Ιταλία και τη Γερμανία είναι περίπου τρία χρόνια.
Οι ευοίωνες εξελίξεις στην οικονομία μετά τη δεκαετή κρίση και η μείωση της ανεργίας αυξάνουν την πίεση για εργατικό δυναμικό χαμηλής και μέσης εκπαίδευσης από τρίτες χώρες, τη στιγμή που χιλιάδες εργαζόμενοι αλβανικής καταγωγής έχουν ήδη φύγει για άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Σύμφωνα με τους ελαιοκαλλιεργητές, φέτος η συγκομιδή της ελιάς ήταν εξαιρετικά δύσκολη αφού έλειπαν 15.000-16.000 εργάτες, ενώ συνολικά η έλλειψη 70.000 εργατών γης αποτελεί νάρκη για την ελληνική γεωργία.
Πρακτικά η διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης άδειας διαμονής για εξαρτημένη εργασία και παροχή υπηρεσιών ή έργου σε πολίτες τρίτων χωρών, με τέσσερις προϋποθέσεις για τους αιτούντες:
-να διαθέτουν προσφορά εργασίας από εργοδότη στην Ελλάδα για την απασχόλησή τους με καθεστώς εξαρτημένης εργασίας και υπηρεσιών ή έργου και, αποδεδειγμένα, στη συνέχεια, εργάζονται,
-να διέμεναν στην Ελλάδα έως και την 30ή Νοεμβρίου του 2023,
-να συνεχίζουν να διαμένουν στη χώρα, και
-να συμπληρώνουν τουλάχιστον τρία συνεχή έτη παραμονής πριν από την υποβολή αίτησης, σύμφωνα με δημόσια έγγραφα βέβαιης χρονολογίας.
Οπως επισημαίνουν τα υπουργεία Εργασίας, καθώς και Μετανάστευσης και Ασύλου, με τη διάταξη δεν γίνονται οι παράνομοι νόμιμοι, αλλά ρυθμίζεται η παρουσία στη χώρα των ωφελούμενων και επιτρέπεται η εργασία τους. Η ρύθμιση είναι άπαξ και δεν αλλάζει σε τίποτα τις πάγιες διατάξεις περί νόμιμης μετανάστευσης.
Εάν οι εν λόγω αλλοδαποί δεν την αξιοποιήσουν ή αν απορριφθούν, τότε καθίστανται εκ νέου παράνομα διαμένοντες και αυτόματα επιστρεπτέοι.
Η εν λόγω ρύθμιση δεν δίνει καν δικαίωμα σε οικογενειακή επανένωση, ούτε βέβαια σε μόνιμη διαμονή ή ακόμα περισσότερο σε ιθαγένεια, όπως συμβαίνει στη Γερμανία. Η νόμιμη μετανάστευση με όρους και κανόνες διευκολύνεται μέσα από τη σύναψη διμερών συμφωνιών εργασιακής κινητικότητας με χώρες όπως η Γεωργία και η Μολδαβία.
Eγκλωβισμένοι αιτούντες
Οι αιτούντες είναι άνθρωποι που ήρθαν νόμιμα στην Ελλάδα, ως επισκέπτες ή για να εργαστούν, και στην πορεία περιήλθαν σε καθεστώς παρανομίας γιατί δεν ανανέωσαν την άδεια παραμονής τους για μια σειρά από λόγους, είτε άνθρωποι που ήρθαν εξαρχής παράνομα. Οι παράνομα εισερχόμενοι μετανάστες είτε αιτήθηκαν και πήραν άσυλο και ως πρόσφυγες δεν εντάσσονται στη ρύθμιση, όταν, μάλιστα, οι περισσότεροι βρίσκονται εκτός Ελλάδος, είτε δεν πήραν άσυλο και μετά από ένα διάστημα, και πάντως πριν την τριετία, έφυγαν παράτυπα προς τη Βόρεια Ευρώπη. Αρα η ρύθμιση αφορά, κυρίως, νόμιμα εισερχόμενους στην Ελλάδα που περιέπεσαν σε καθεστώς παρανομίας και σήμερα τους δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία να συνεισφέρουν στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας και να καλύψουν τις εργασιακές της ανάγκες. Σήμερα, η προέλευση της πλειονότητας όσων αιτούνται υπαγωγή στη ρύθμιση των εξαιρετικών λόγων της επταετίας είναι η Αλβανία. Με μεγάλη διαφορά ακολουθούν η Γεωργία, το Πακιστάν και οι Φιλιππίνες.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση που δίνει μια ευκαιρία άπαξ σε όποιον μπορεί και θέλει να εργαστεί νόμιμα εδώ είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής τριών βημάτων:
α) Το πρώτο βήμα έχει να κάνει με την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και την αυστηρή φύλαξη συνόρων, την επιτάχυνση των επιστροφών και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Σε αυτό το βήμα συμπεριλαμβάνεται και η θέσπιση, για πρώτη φορά, Εθνικού Συντονιστή Επιστροφών και Εθνικού Συντονιστή κατά της Διακίνησης Μεταναστών.
β) Το δεύτερο βήμα αφορά την υπογραφή διμερών συμφωνιών εργασιακής κινητικότητας με χώρες όπως η Μολδαβία, η Γεωργία και η Ινδία. Η πρώτη τέτοια συμφωνία με την Ινδία αναμένεται να ολοκληρωθεί, να υπογραφεί και να κυρωθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2024.
γ) Το τρίτο βήμα αφορά την πλήρη αναδιοργάνωση του διοικητικού μηχανισμού της νόμιμης μετανάστευσης ώστε να πάψουν οι καθυστερήσεις και οι γραφειοκρατικές εμπλοκές στη διαδικασία αδειοδοτήσεων.
Πώς ωφελούνται οι αλλοδαποί
Η διάταξη παρέχει τη δυνατότητα σε πολίτες τρίτων χωρών οι οποίοι βρίσκονται στη χώρα άνευ ισχύουσας άδειας διαμονής για μεγάλη χρονική περίοδο (τουλάχιστον τρία έτη) να εργαστούν και να αυτοσυντηρηθούν προσφέροντας τη δυνατότητα στα τέκνα και τις συζύγους των αιτούντων να εξομαλύνουν και αυτοί το καθεστώς διαμονής τους, εφόσον μένουν στη χώρα πριν από την έναρξη εφαρμογής της ρύθμισης.
Παράλληλα θα μπορούν να διαμένουν με ασφάλεια στη χώρα υποδοχής, θα έχουν πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες, όπως είναι ο εμβολιασμός υπέρ της δημόσιας υγείας και ασφάλειας, αλλά και θα μπορούν να ταξιδεύουν με ασφάλεια στις πατρίδες τους, αν χρειαστεί και όταν το επιθυμούν.
Η ρύθμιση αφορά και περίπου 25.000 Ουκρανούς που διαμένουν στην Ελλάδα υπό το ειδικό καθεστώς προσωρινής προστασίας, σύμφωνα με τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Σε αυτούς δίνεται η δυνατότητα να ενταχθούν σε καθεστώς νόμιμης μετανάστευσης, εάν το επιθυμούν και εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις.
