Νέα τρομοκρατία – Ξεφεύγει η επιδημία στην Κεντρική Αφρική: Ο Έμπολα απειλεί να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις

Σε κατάσταση απόλυτου συναγερμού βρίσκεται η Κεντρική Αφρική, καθώς τα επιβεβαιωμένα κρούσματα Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό έχουν φτάσει τα 544, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι η επιδημία μπορεί να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ.

Το επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται στην επαρχία Ιτούρι, όπου εντοπίζεται η συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν ανακοινωθεί, από το σύνολο των κρουσμάτων στο Κονγκό, τα 515 καταγράφονται εκεί, ενώ οι θάνατοι έχουν ανέλθει τουλάχιστον στους 91. Η κατάσταση επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τα 19 επιβεβαιωμένα κρούσματα και τους 2 θανάτους στη γειτονική Ουγκάντα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε την έξαρση διεθνή υγειονομική έκτακτη ανάγκη στις 17 Μαΐου, μετά τον εντοπισμό περιστατικών και στις δύο χώρες. Την ίδια ώρα, η αρμόδια αφρικανική υγειονομική αρχή εκτιμά ότι τουλάχιστον δέκα ακόμη χώρες της περιοχής βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης.

Η ανησυχία είναι μεγάλη και για έναν ακόμη λόγο: το συγκεκριμένο ξέσπασμα οφείλεται σε στέλεχος του ιού που δεν διαθέτει αδειοδοτημένο εμβόλιο, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον περιορισμό του. Πρόκειται για το στέλεχος Μπουντιμπούγιο, το οποίο είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007 και μέχρι σήμερα είχε προκαλέσει σχετικά λίγες εξάρσεις.

Οι αμερικανικές υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι, ανάλογα με το πόσο γρήγορα απομονώνονται οι ασθενείς, τα κρούσματα θα μπορούσαν να εκτοξευτούν ακόμη και πάνω από τις 20.000. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις ιχνηλάτησης, ελέγχου και επιτήρησης δυσκολεύονται σημαντικά λόγω των συγκρούσεων, της ανασφάλειας, των μετακινήσεων πληθυσμών και της περιορισμένης πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό σκηνικό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η αφρικανική υγειονομική αρχή παρουσίασαν κοινό σχέδιο απόκρισης ύψους 518 εκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο να ενισχυθούν άμεσα οι επιχειρήσεις αντιμετώπισης της κρίσης. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι η μετάδοση συνεχίζεται και πως ο ιός παραμένει ενεργός σε κοινότητες όπου οι υγειονομικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν ακόμη.

Η υπόθεση αποκτά και έντονη πολιτική διάσταση, καθώς αναδεικνύονται ξανά οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια. Η Βρετανία έχει δεσμεύσει 21 εκατομμύρια λίρες για την παρούσα επιδημία, πολύ λιγότερα από τα 427 εκατομμύρια που είχε διαθέσει για την καταστροφική έξαρση της Δυτικής Αφρικής πριν από μια δεκαετία. Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές δαπάνες για εξωτερική βοήθεια έχουν υποχωρήσει αισθητά μετά τη διάλυση της υπηρεσίας διεθνούς ανάπτυξης, η οποία χρηματοδοτούσε εργαστηριακά δίκτυα, προγράμματα επιτήρησης ασθενειών και μηχανισμούς άμεσης αντίδρασης σε όλη την Αφρική.

Σαν να μην έφτανε αυτό, οι αρχές καλούνται να αντιμετωπίσουν και ένα δεύτερο, εξίσου επικίνδυνο μέτωπο: την παραπληροφόρηση. Νοσοκομεία και μονάδες θεραπείας έχουν δεχθεί επιθέσεις, ενώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν θεωρίες συνωμοσίας για την προέλευση του ιού. Σε ορισμένες περιοχές, κάτοικοι έφτασαν στο σημείο να βάλουν φωτιά σε σκηνές απομόνωσης, αρνούμενοι να δεχθούν τα πρωτόκολλα ταφής, παρότι οι νεκροί από Έμπολα παραμένουν ιδιαίτερα μολυσματικοί.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εξαιρετικά ανησυχητική: μια επιδημία σε εξέλιξη, σε περιοχή με χρόνια αστάθεια, περιορισμένα μέσα και βαθιά δυσπιστία απέναντι στις αρχές. Και όλα αυτά με τον κίνδυνο ο ιός να περάσει από τοπική κρίση σε περιφερειακή υγειονομική απειλή.