Ραγδαίες εξελίξεις μετά την ενεργοποίηση του άρθρου 4 του NATO από την Πολωνία, κάτι που έχει συμβεί μόλις επτά φορές από την ίδρυση της βορειοατλαντικής συμμαχίας, με τον Ντόναλντ Τουσκ να δηλώνει ότι έγιναν 19 παραβιάσεις του εναέριου χώρου της χώρας του και ότι η Πολωνία βρίσκεται πιο κοντά σε ένοπλη σύγκρουση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τι σημαίνει η ενεργοποίηση του άρθρου 4
Το άρθρο 4 για τελευταία φορά είχε ενεργοποιηθεί το 2022 όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία προβλέπει ότι ένα κράτος-μέλος του NATO μπορεί να ξεκινήσει επίσημες διαβουλεύσεις με τη συμμαχία «όποτε κρίνει ότι η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια απειλείται».
Σύμφωνα με το άρθρο 4 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ, τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλλουν ένα ζήτημα στην επιτροπή του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου (συχνά αποκαλούμενο απλά «το Συμβούλιο» ή «το NAC» – το κύριο όργανο λήψης πολιτικών αποφάσεων του ΝΑΤΟ) και να το συζητήσουν με τους συμμάχους.
Το άρθρο ορίζει:
«Τα μέρη θα διαβουλεύονται μεταξύ τους όποτε, κατά τη γνώμη οποιουδήποτε από αυτά, απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα μέρη».
Κάθε κράτος μέλος μπορεί να επικαλεστεί επίσημα το άρθρο 4 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού. Μόλις επικαλεστεί, το ζήτημα συζητείται και μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει σε κάποια μορφή κοινής απόφασης ή δράσης εκ μέρους της Συμμαχίας. Όποιο και αν είναι το σενάριο, τα άλλα μέλη που κάθονται γύρω από το τραπέζι του Συμβουλίου ενθαρρύνονται να αντιδράσουν σε μια κατάσταση που έχει τεθεί υπόψη τους από ένα κράτος μέλος.
