Θυμίζει έντονα το καλοκαίρι του 2022. Τότε που τα νοικοκυριά λύγιζαν κάτω από το βάρος των τιμών των υγρών καυσίμων. Πλέον η απροστάτευτη κοινωνία εισέρχεται σε τροχιά νέας ενεργειακής ασφυξίας.
Η αμόλυβδη βενζίνη ξεπέρασε τα 2,11 ευρώ ανά λίτρο, επιστρέφοντας ουσιαστικά στα επίπεδα πανικού του καλοκαιριού του 2022. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι οι αυξήσεις δεν έχουν «πιάσει ταβάνι». Η νέα εκτίναξη των τιμών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν ήδη εξαντληθεί από τεσσεράμισι (ας μην ξεχνάμε ότι από το καλοκαίρι του 2021 τρέχει με σπασμένα φρένα η αισχροκέρδεια) συνεχόμενα χρόνια ακρίβειας, στεγαστικής πίεσης και συρρίκνωσης της πραγματικής αγοραστικής δύναμης.
Εκρηκτικό μείγμα
Διαμορφώνεται λοιπόν ένα εκρηκτικό μείγμα για την οικονομία, με το ενεργειακό κόστος να απειλεί να πυροδοτήσει νέο πληθωριστικό κύκλο. Η διεθνής τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 110 δολάρια ανά βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 4% μέσα σε μία εβδομάδα. ΗΠΑ και Ισραήλ, τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων, ετοιμάζονται να εισέλθουν εκ νέου σε πολεμικές αντιπαραθέσεις με το Ιράν. Οι αγορές φοβούνται ότι η ένταση στη Μέση Ανατολή και κυρίως ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να περιορίσουν δραματικά τη διεθνή προσφορά πετρελαίου.
Για την Ελλάδα όμως το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και δεν εντάσσεται στο πλαίσιο μιας προσωρινής διεθνούς αναταραχής. Η ελληνική οικονομία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγόμενη ενέργεια και από οδικές μεταφορές, κάτι που σημαίνει ότι κάθε διεθνής αύξηση περνά σχεδόν αυτόματα στην τσέπη των πολιτών και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Ηδη η χονδρική τιμή της αμόλυβδης στα διυλιστήρια κινείται κοντά στο 1,60 ευρώ ανά λίτρο χωρίς ΦΠΑ, ενώ το πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται κοντά στο 1,30 ευρώ. Μέσα σε μία εβδομάδα οι τιμές αυξήθηκαν κατά 5 έως 6 λεπτά ανά λίτρο χωρίς φόρους, εξέλιξη που μεταφράζεται σε τελική επιβάρυνση περίπου 7 λεπτών στην αντλία.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι επίκειται νέο κύμα αυξήσεων της τάξης του 1 έως 1,5 λεπτού ανά λίτρο μέσα στις επόμενες ημέρες. Αν επιβεβαιωθεί το σενάριο περαιτέρω ανόδου του πετρελαίου προς τα 130 ή ακόμη και τα 150 δολάρια ανά βαρέλι, σε περίπτωση κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ, τότε η αμόλυβδη στην Ελλάδα μπορεί να κινηθεί ακόμη και προς τα 2,50 έως 2,70 ευρώ το λίτρο.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις
Ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτού του δυστοπικού σεναρίου; Ενα μέσο νοικοκυριό με δύο αυτοκίνητα μπορεί να επιβαρυνθεί κατά 150 έως 200 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα μόνο από τα καύσιμα. Ταυτόχρονα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος περνά στις μεταφορές, στα logistics, στα τρόφιμα και τελικά σε ολόκληρη την αγορά. Οι μεταφορικές επιχειρήσεις βλέπουν ήδη το λειτουργικό τους κόστος να αυξάνεται έως και 20%, ενώ ο πρωτογενής τομέας (αγροτιά) επιβαρύνεται άμεσα από την άνοδο του πετρελαίου κίνησης.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός νέου «πληθωρισμού δεύτερου γύρου», όπου οι αυξήσεις στα καύσιμα μετατρέπονται σε γενικευμένες ανατιμήσεις. Τρόφιμα, μεταφορικά, ακτοπλοϊκά εισιτήρια, τουριστικά πακέτα, υπηρεσίες και λιανεμπόριο αναμένεται να δεχτούν νέες πιέσεις.
