Εδώ και καιρό εμφανίζονται στα διεθνή ΜΜΕ δημοσιεύματα σχετικά με το Project Panama, το σχέδιο που έβαλε σε εφαρμογή στις αρχές του 2024 η Anthropic, η εταιρεία που βρίσκεται πίσω από το γλωσσικό μοντέλο Claude.
Όπως αναφέρεται σε εσωτερικό έγγραφο που προοριζόταν να μείνει κρυφό, η εταιρεία είχε στόχο να σαρώσει «καταστρέφοντας όλα τα βιβλία του κόσμου».
Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Washington Post» τον περασμένο Ιανουάριο, μέσα σε περίπου έναν χρόνο η Anthropic ξόδεψε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια αγοράζοντας εκατομμύρια βιβλία των οποίων οι ράχες κόβονταν, οι σελίδες σαρώνονταν και έπειτα κατέληγαν στην ανακύκλωση.
Το σχέδιο είχε αποκαλυφθεί μέσα από περισσότερες από 4.000 σελίδες δικαστικών εγγράφων που αποσφραγίστηκαν στο πλαίσιο της αγωγής που άσκησαν συγγραφείς εναντίον της εταιρείας.
Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με υλικό από άλλες δικαστικές υποθέσεις, αποκάλυψαν τον τρόπο που εξασφαλίζεται ο τεράστιος όγκος δεδομένων των γλωσσικών μοντέλων εταιρειών όπως η Anthropic, η Meta, η Google και η OpenAI.
Μια κούρσα ταχύτητας μεταξύ γιγάντων δηλαδή στην οποία το ιδανικό καύσιμο είναι το βιβλίο. Κι αυτό συμβαίνει γιατί σε αντίθεση με μεγάλο μέρος του περιεχομένου που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, η σκέψη πίσω από τα κείμενα των βιβλίων είναι σύνθετη και έχουν περάσει από τυπογραφική επιμέλεια.
Σύμφωνα με τον «Guardian» η Anthropic αναζητούσε κατά προτίμηση κείμενα γραμμένα πριν από το 2022, πριν δηλαδή από την επέλαση των chatbots. Θα αναρωτηθεί κανείς για ποιο λόγο κολοσσοί όπως η Anthropic δεν ακολούθησε τη νόμιμη οδό, δηλαδή την εξασφάλιση αδειών από συγγραφείς και εκδότες.
Μια γρήγορη απάντηση είναι ότι ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας θεώρησε αυτή τη λύση «νομικό, πρακτικό και επιχειρηματικό Γολγοθά». Έτσι, η εταιρεία προτού φτάσει στην αγορά φυσικών αντιτύπων είχε χρησιμοποιήσει τις λεγόμενες «σκιώδεις βιβλιοθήκες».
Στην «Washington Post» αναφέρεται ότι ο συνιδρυτής της Anthropic, Μπεν Μαν, είχε κατεβάσει χιλιάδες έργα από το LibGen. Όταν όμως η χρήση πειρατικού υλικού άρχισε να δημιουργεί σοβαρά νομικά προβλήματα, η εταιρεία αναγκάστηκε να προχωρήσει σε συμβιβασμό ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων με τους συγγραφείς και τους εκδότες.
Πριν από λίγες μέρες, σύμφωνα με δημοσιεύματα του «Guardian» και του «The Week» παλαιοβιβλιοπώλες στην Αυστραλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν να δέχονται πολύ μεγάλες παραγγελίες παλιών και δυσεύρετων βιβλίων.
Όχι απαραιτήτως λογοτεχνικών, επρόκειτο κυρίως για τεχνικά εγχειρίδια, ακαδημαϊκές εκδόσεις και εξειδικευμένους τίτλους που παρέμεναν για χρόνια στο ράφι.
Αρκετοί από αυτούς επιβεβαίωσαν στον «Guardian Australia» ότι είχαν λάβει παραγγελίες από την καναδική Zoom Books, η οποία αν και αυτοπροσδιορίζεται ως ανακυκλώτρια εταιρεία αρνείται ότι συμμετείχε στην ψηφιοποίηση και καταστροφή βιβλίων για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως πάντως επισημαίνει και το «Atlantic» δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι όλες αυτές οι παραγγελίες βιβλίων εν τέλει καταλήγουν σε εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης ούτε ότι τα βιβλία καταστρέφονται.
Πολλά μάλιστα από όσα αγοράζονται δεν είναι σπάνια με την έννοια του συλλεκτικού, αλλά εκδόσεις μικρής εμπορικής αξίας, κυρίως από τις δεκαετίες 1970-1990.
Το μόνο δεδομένο αυτή τη στιγμή, όπως αναφέρεται, είναι ότι τεράστιες ποσότητες μεταχειρισμένων βιβλίων αλλάζουν χέρια. Δεν γνωρίζουμε όμως πόσα από αυτά καταλήγουν βορά στις μηχανές της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Σε κάθε περίπτωση τα chatbots συνεχίζουν να τροφοδοτούνται με ανθρώπινα έργα, τα οποία γράφτηκαν με κόπο και έρευνα. Κι όσο περνάει ο καιρός οι βιβλιοθήκες -δημόσιες και ιδιωτικές- γίνονται ακόμη πιο πολύτιμες, καθώς τα βιβλία που τυπώθηκαν πριν από το 2022 αναδεικνύονται σε κιβωτό της ανθρώπινης σκέψης που χάνεται μέσα στην αχανή και απρόσωπη ηλεκτρονική δεξαμενή πληροφοριών.
