Στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου διεξάγονται σήμερα παράνομες «προεδρικές εκλογές», με συμμετοχή 217.056 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, σύμφωνα με τα μητρώα έως τα τέλη Ιουλίου. Η εκλογική αναμέτρηση αναμένεται να είναι ιδιαίτερα αμφίρροπη, καθώς οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Έρευνα του CMIRS έδειξε τον Τουφάν Ερχιουρμάν να προηγείται με 47,6% έναντι 43% του Ερσίν Τατάρ, ενώ μεταγενέστερη μέτρηση στις 2 Οκτωβρίου τον εμφάνισε με προβάδισμα περίπου δέκα μονάδων. Αντίθετα, άλλες δημοσκοπήσεις καταγράφουν μικρό προβάδισμα Τατάρ, γεγονός που επιβεβαιώνει το ρευστό πολιτικό κλίμα. Το ενδεχόμενο δεύτερου γύρου θεωρείται πιθανό, καθώς κανείς εκ των υποψηφίων δεν φαίνεται να ξεπερνά το 50%, αν και δεν αποκλείεται εντελώς η εκλογή από τον πρώτο γύρο.
Το εκλογικό σώμα και η παρουσία των εποίκων
Σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας είναι η συμμετοχή Τούρκων εποίκων, στους οποίους έχει παραχωρηθεί η λεγόμενη «τουρκοκυπριακή υπηκοότητα». Οι επίσημες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας εκτιμούν ότι οι έποικοι και οι απόγονοί τους υπερβαίνουν τις 160.000, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν ακόμα μεγαλύτερους αριθμούς, οι οποίοι αμφισβητούνται. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το εκλογικό σώμα δεν αποτελείται αποκλειστικά από Τουρκοκύπριους, αλλά περιλαμβάνει και πολίτες με καταγωγή από την Τουρκία, γεγονός που έχει σαφείς πολιτικές συνέπειες για την εκπροσώπηση και τη νομιμοποίηση της διαδικασίας.
Οι θέσεις των δύο βασικών υποψηφίων
Ο απερχόμενος ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Ερσίν Τατάρ, έχει υιοθετήσει ως κεντρικό προεκλογικό μήνυμα τη λύση δύο κρατών με κυριαρχική ισότητα. Λίγο πριν τις εκλογές δήλωσε ότι «η ομοσπονδία είναι εκτός τραπεζιού», υπογραμμίζοντας πως συμφωνία μπορεί να υπάρξει μόνο «στη βάση της ίσης κυριαρχίας δύο ξεχωριστών κρατών». Σε πρόσφατες δηλώσεις του στη Νέα Υόρκη τόνισε ότι «δεν θα συμβιβαστούμε στην κυριαρχία μας», θέση που ευθυγραμμίζεται πλήρως με την Άγκυρα, η οποία παρέχει «απόλυτη στήριξη» στο μοντέλο δύο κρατών.
Αντίθετα, ο Τουφάν Ερχιουρμάν, αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος, προτείνει επιστροφή σε διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, με στόχο την επανένωση και τη μείωση της εξάρτησης από την Τουρκία. Ο ίδιος δήλωσε ότι «οι Τουρκοκύπριοι είμαστε ίσοι μόνο στο τραπέζι των συνομιλιών. Εκτός αυτού, ο ένας ηγέτης εκπροσωπεί αναγνωρισμένο κράτος και ο άλλος όχι», προειδοποιώντας ότι το σενάριο δύο κρατών «αφαιρεί δικαιώματα και διεθνή υπόσταση» από την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Έχει επίσης χαρακτηρίσει τα τελευταία χρόνια ως «χαμένα» για την προώθηση μέτρων εμπιστοσύνης και την επανέναρξη του διαλόγου.
Οι υπόλοιποι υποψήφιοι και ο ρόλος τους
Στην εκλογική διαδικασία συμμετέχουν και άλλοι υποψήφιοι, όπως ο Μεχμέτ Χασγκιουλέρ, ο Αρίφ Σαλίχ Κιρντάγ και ο Οσμάν Ζόρμπα, οι οποίοι όμως δεν επηρεάζουν ουσιωδώς το βασικό δίπολο Τατάρ – Ερχιουρμάν. Ο ρόλος τους ενδέχεται να είναι καθοριστικός σε περίπτωση δεύτερου γύρου, λειτουργώντας ως δεξαμενές ψήφων για τους δύο βασικούς μονομάχους.
Το βαρύ αποτύπωμα της Τουρκίας
Η εκλογική αναμέτρηση στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου διεξάγεται υπό τη σκιά της έντονης τουρκικής παρέμβασης, όπως καταγράφεται καθημερινά στον τουρκοκυπριακό Τύπο. Η Άγκυρα και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εκφράζουν σαφή προτίμηση στον Ερσίν Τατάρ, ο οποίος παρουσιάζεται ως «νομάρχης» της Τουρκίας. Η ανάμειξη της Τουρκίας είχε καταγγελθεί ανοιχτά ήδη από το 2020, όταν «άνοιξε» τμήματα της περίκλειστης πόλης των Βαρωσίων εντός της προεκλογικής περιόδου, κίνηση που θεωρήθηκε προεκλογικό τρικ υπέρ Τατάρ και προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις. Το ζήτημα αυτό αναβιώνει και φέτος, με αναλυτές να κάνουν λόγο για βαρύ αποτύπωμα της Άγκυρας στη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος και της ατζέντας.
