Την ώρα που τα περισσότερα νοσοκομεία στην Ουκρανία γονατίζουν από την ασταμάτητη εισροή τραυματιών, το μαιευτήριο της δυτικής πόλης του Χόστσα μοιάζει εγκαταλειμμένο.
Το νοσοκομείο κατέγραψε φέτος μόλις 139 γεννήσεις, συγκριτικά με 164 το 2024, πολύ κάτω από τα επίπεδα της περασμένης δεκαετίας, όταν γεννιούνταν κατά μέσο όρο πάνω από 400 μωρά τον χρόνο.
«Πολλοί νέοι άνδρες έχουν σκοτωθεί» λέει στο Reuters ο γυναικολόγος Γέφχεν Χέκελ. «Νέοι άνδρες που, για να το θέσουμε ωμά, υποτίθεται ότι θα ανανέωναν τη γονιδιακή δεξαμενή της Ουκρανίας».
Οι αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα αμείλικτο ερώτημα καθώς η Ουκρανία οδεύει προς δημογραφική κατάρρευση: όταν τελειώσει ο πόλεμος, ποιοι θα έχουν μείνει να αναστήσουν τη χώρα;
Εκατοντάδες χιλιάδες έχουν σκοτωθεί στα τέσσερα χρόνια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ενώ εκατομμύρια άλλοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Αναπόφευκτα οι γεννήσεις περιορίζονται.
Το Χόστσα, μια μικρή πόλη 5.000 κατοίκων, απέχει εκατοντάδες χιλιόμετρα από το πλησιέστερο μέτωπο, βλέπει όμως τις συνέπειες της πληθυσμιακής κρίσης.
Στο κοντινό χωριό του Σάντοβε, το σχολείο όπου κάποτε φοιτούσαν περισσότεροι από 200 μαθητές έχει πλέον κλείσει.
«Αναγκαστήκαμε να το κλείσουμε πριν από δύο χρόνια. Γιατί; Επειδή είχαμε μόνο εννέα παιδιά» λέει ο Μίκολα Πάντσουκ, επικεφαλής του δημοτικού συμβουλίου.
Καταγεγραμμένοι θάνατοι που αντιστοιχούν σε κάθε γέννηση. Η γεννητικότητα έχει μειωθεί σε όλη την Ουκρανία και κυρίως στις περιοχές κοντά στο μέτωπο. Για το ρωσοκρατούμενο τμήμα δεν υπάρχουν στοιχεία (Πηγή: Reuters, Δεδομένα: Ουκρανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, Max Hunder, Jon McClure)
Εκατομμύρια άνθρωποι απαιτούνται για ανοικοδόμηση
Ο πληθυσμός της Ουκρανίας έχει ήδη μειωθεί από τα 42 εκατομμύρια πριν από την εισβολή σε κάτω από 36 εκατομμύρια σήμερα, συμπεριλαμβανομένων των πληθυσμών σε περιοχές που έχει καταλάβει η Ρωσία, εκτιμά το ινστιτούτο δημογραφίας της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανίας.
Μέχρι το 2050, το νούμερο αναμένεται να πέσει στα 25 εκατομμύρια.
Και αυτό σημαίνει ότι η πληθυσμιακή κατάρρευση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Σύμφωνα με το World Factbook της αμερικανικής CIA, στην Ουκρανία καταγράφονταν το 2024 η υψηλότερη θνησιμότητα και η ελάχιστη γεννητικότητα σε όλο τον κόσμο: σε κάθε γέννηση αντιστοιχούν περίπου τρεις θάνατοι.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της κυβέρνησης, το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες της Ουκρανίας βυθίστηκε από τα 65,2 έτη πριν από τον πόλεμο στα 57,3 έτη το 2024. Για τις γυναίκες, το προσδόκιμο υποχώρησε από τα 74,4 στα 70,9 χρόνια.
Ελάχιστοι μαθητές φοιτούν πλέον στο μοναδικό γυμνάσιο που απομένει στο Χόστσα (Reuters/Thomas Peter)
Αυτό θα αποτελέσει σημαντικό πρόβλημα για την Ουκρανία, η οποία θα χρειαστεί εκατομμύρια ανθρώπους για την προσπάθεια ανοικοδόμησης, σύμφωνα με ειδικούς και πολιτικούς. Θα πρέπει επίσης να διαθέτει αρκετά μεγάλο στρατό αν η Ρωσία αποφασίσει να επιτεθεί ξανά στο μέλλον, όπως φοβούνται πολλοί Ουκρανοί.
Η κυβέρνηση του Κιέβου έχει επίγνωση του προβλήματος και παρουσίασε πέρυσι στρατηγική για τη δημογραφική ενίσχυση της χώρας έως το 2040.
Το έγγραφο προειδοποιούσε ότι η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει έλλειμμα 4,5 εκατομμυρίων εργατών την επόμενη δεκαετία, με τις κατασκευές, την τεχνολογία και τις διοικητικές υπηρεσίες να πλήττονται από τις μεγαλύτερες ελλείψεις.
Η στρατηγική της κυβέρνησης δίνει έμφαση στην ανάσχεση του κύματος μετανάστευσης και την παροχή κινήτρων για επιστροφή όσων εγκατέλειψαν τη χώρα, για παράδειγμα μέσω βελτίωσης της στέγασης, των υποδομών και της παιδείας, καθώς και στην προσέλκυση μεταναστών από άλλες χώρες για τις θέσεις που παραμένουν άδειες.
