Το «κουτί της Πανδώρας» άνοιξε η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στον ΟΠΕΚΕΠΕ, τον ελληνικού οργανισμού πληρωμών των κοινοτικών ενισχύσεων, αποκαλύπτοντας μια κομπίνα δισεκατομμυρίων ευρώ. Με νομοθετικό πλαίσιο που πέρασε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ αλλά η εκμετάλλευση του γιγαντώθηκε κατά το δοκούν επί διακυβέρνησης ΝΔ κορυφώθηκε η «φούσκα των βοσκοτόπων», με πραγματικούς ζημιωμένους τους Ελληνες κτηνοτρόφους. Ακόμη και σήμερα ο εποπτευόμενος από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης οργανισμός και ο υπουργός Κώστας Τσιάρας παραπλανούν τους πραγματικούς δικαιούχους, με το επιχείρημα ότι κινδυνεύουν να μη λάβουν τις επιδοτήσεις –κάτι που δεν ισχύει– προωθώντας ομερτά για τις κομπίνες του ΟΠΕΚΕΠΕ, την ίδια στιγμή που έχουν ήδη κοστίσει και θα συνεχίσουν να κοστίζουν πανάκριβα στο ελληνικό δημόσιο.
Το προσχηματικό «μαζί τα φάγαμε» στην περίπτωση αυτή δεν ισχύει. Γιατί σε βάθος χρόνου «δικά μας παιδιά» και άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση με τον αγροτοκτηνοτροφικό κλάδο «προικίζονται» από διαδοχικές κυβερνήσεις με επιδοτήσεις έως 150.000 ευρώ έκαστος, τις οποίες δεν δικαιούνται και τις στερούνται οι πραγματικοί Ελληνες κτηνοτρόφοι. Ενδεικτικό του μεγέθους της λαμογιάς και επομένως της αντίστοιχης προσπάθειας απόκρυψής της είναι η προ ημερών πρωτοφανής αντίδραση του ΟΠΕΚΕΠΕ να απειλήσει με μήνυση την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Δεν είναι μάλιστα απίθανο μετά το ξήλωμα του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ Νίκου Σαλάτα, την περασμένη Παρασκευή, να πάρει η μπάλα και τον ίδιο τον υπουργό Κ. Τσιάρα.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που εντός της εβδομάδας προέβη σε επιχείρηση-σκούπα στον οργανισμό, ερευνά αυτήν τη στιγμή 70 υποθέσεις απάτης για το διάστημα –τουλάχιστον– από το 2019, οπότε και… άνοιξε μαζικά το σύστημα επιδοτήσεων για τους ψευδοδικαιούχους, μέχρι το 2024.
Με τη μορφή πυραμίδας λειτουργούσε ο μηχανισμός της ρεμούλας μεταξύ των επιτηδείων και ποιος ήταν ο ρόλος των Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων (ΚΥΔ) και τεχνικής εταιρείας-μεγαλοσυμβούλου που λάμβανε εκατομμύρια από αγρότες και ΟΠΕΚΕΠΕ και είχε δημιουργήσει ένα καθεστώς μεσολάβησης και μεσιτείας –μεταξύ ημετέρων και κράτους– με τις ευλογίες διαδοχικών, όπως φαίνεται, διοικήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ και του υπουργείου. Φαίνεται δε να είχε παραδώσει σε συγκεκριμένους ανθρώπους και συμφέροντα δεδομένα για τους υπό διάθεση βοσκοτόπους. Παράλληλα, ενδεικτικό είναι ότι μέσα στα τελευταία χρόνια ο ΟΠΕΚΕΠΕ άλλαξε έξι διοικήσεις!
Το σύστημα μέσω του οποίου γιγαντώθηκε η φούσκα φαίνεται ότι επί σειρά ετών έχαιρε της προστασίας και της σύμφωνης γνώμης των ανώτερων κλιμακίων του υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Τα πρακτικά διοικητικού συμβουλίου του ΟΠΕΚΕΠΕ επί προεδρίας Κυριάκου Μπαμπασίδη και με υπουργό τον Λευτέρη Αυγενάκη. Σε αυτά ο Κυρ. Μπαμπασίδης διαμαρτύρεται για τα δεσμευμένα ΑΦΜ (πρόκειται για παραγωγούς για τους οποίους είχε ολοκληρωθεί ο έλεγχος, βρέθηκαν παράνομοι και οι επιδοτήσεις προς αυτούς δεν έπρεπε να πληρωθούν) και παραδέχεται ότι το θέμα έχει ενοχλήσει την ηγεσία του ΥΠΑΑΤ και πως «έχει δοθεί και εντολή … να ξεκαθαρίσει»!
Τελικά επί υπουργίας Αυγενάκη και προεκλογικά αποδεσμεύτηκαν περί τα 5.300 ΑΦΜ, με τους περισσότερους, μη νόμιμους δικαιούχους να είναι όλως συμπτωματικά κάτοικοι Κρήτης.
Υπάρχει και εσωτερική αλληλογραφία του ΥΠΑΑΤ από το γραφείο του υπουργού Αυγενάκη, η οποία εν συνεχεία προωθήθηκε στη διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την οποία παρεμβαίνει εξωθεσμικά στους ελέγχους αυτούς ζητώντας να διευκολυνθεί αιτών (η αίτησή του είχε κριθεί ήδη μη νόμιμη), προκειμένου να επιληφθούν του ζητήματος αξιωματούχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ. Υπονοώντας μάλιστα την απομάκρυνση της ελέγκτριας Παρασκευής (Βιβής) Τυχεροπούλου που είχε δεσμεύσει τα επίμαχα ΑΜΦ.
Υπενθυμίζουμε ότι η Β. Τυχεροπούλου είναι που αποκάλυψε τις αιτήσεις-μαϊμού ελέγχοντας επισταμένα τα ΑΦΜ των ψευδοδικαιούχων και παρακάμπτοντας τις εγκυκλίους του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τις οποίες ουσιαστικά εμποδίζονταν οι έλεγχοι. Η συγκεκριμένη υπάλληλος όμως όχι μόνο μπήκε στο «ψυγείο» από την ηγεσία του αμαρτωλού οργανισμού, η οποία διέκοψε την απόσπασή της στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία που έχει ήδη εγκριθεί, αλλά απειλείται πλέον σκανδαλωδώς με πειθαρχικές και ποινικές διώξεις.
Εκτός οργανισμού βρέθηκε άλλωστε επί υπουργίας Μάκη Βορίδη και ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Γρηγόρης Βάρρας (νυν σύμβουλος Κυριάκου Μητσοτάκη), ο οποίος κίνησε διαδικασίες ουσιαστικών ελέγχων.
Υπάρχει ακόμη έγγραφο του ΟΠΕΚΕΠΕ του 2019 με την υπογραφή του τότε υπουργού Μ. Βορίδη, ο οποίος συμφωνεί και δίνει το πράσινο φως στον τότε πρόεδρο του οργανισμού, Αθανάσιο Καπρέλη για να δεσμεύονται βοσκότοποι για κτηνοτρόφους από την Κρήτη σε άλλα νησιά (θα μεταφέρονταν με πλοίο άραγε;) και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Ηταν η χρονιά που γιγαντώθηκε η «φούσκα των βοσκοτόπων». Εναν χρόνο νωρίτερα ο Αθ. Καπρέλης είχε φροντίσει να λάβει την έγκριση και από τον τότε υπουργό του ΣΥΡΙΖΑ Σταύρο Αραχωβίτη.
Πώς στήθηκε η κομπίνα με τις επιδοτήσεις
Το 2009-12, ύστερα από ελέγχους, η Κομισιόν ισχυρίστηκε ότι η Ελλάδα είχε χαρτογραφήσει βοσκοτόπους με ξυλώδη βλάστηση, που δηλώνονταν ως επιλέξιμες εκτάσεις για ενίσχυση. Οταν τελικά μπήκαν σε ψηφιακό χάρτη (το χαρτογραφικό υπόβαθρο ή LPIS), η Κομισιόν αφαίρεσε από τα συνολικά 24.000.000 στρέμματα που δήλωνε η Ελλάδα περί τα 9.900.000 ως «μη επιλέξιμα», γιατί με βάση τον τότε ισχύοντα ορισμό των βοσκοτόπων δεν αναγνωρίζονταν από την Ευρώπη οι βοσκότοποι με πουρνάρια, χαρακτηριστικοί της μεσογειακής βλάστησης. Βοσκότοποι θεωρούνταν οι εκτάσεις με χαμηλά λιβαδικά χόρτα. Ετσι επέβαλε στην Ελλάδα με βάση αυτήν τη διαφορά σειρά προστίμων συνολικά περί τα 450 εκατ. ευρώ. Η Ελλάδα επέμεινε στο να περιληφθούν και οι μεσογειακοί βοσκότοποι και προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να δικαιωθεί για τον ορισμό των βοσκοτόπων.
Παράλληλα, στο υπόβαθρο που δημιούργησε εξαίρεσε όσα βοσκοτόπια δεν ενέπιπταν στον ευρωπαϊκό κανονισμό και το 2016 το αρμόδιο υπουργείο έδωσε εργολαβία σε μελετητική εταιρεία (πρόκειται για την εταιρεία του Ν. Χλ., ενός από τους κατηγορούμενους σε μία από τις 70 υποθέσεις που έχουν μπει στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας) να χαρτογραφήσει τα βοσκοτόπια που είχαν εξαιρεθεί.
Στο μεταξύ, το 2014 το ελληνικό κράτος θεσμοθετεί για πρώτη φορά τι είναι βοσκότοπος και λαμβάνει την απόφαση να καταρτίσει τα περίφημα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης (ως γνωστόν δεν έχουν γίνει ακόμη ως σήμερα). Με δεδομένες τις ενστάσεις της Κομισιόν και προκειμένου να διευθετηθεί το πρόβλημα των κτηνοτρόφων που έμειναν χωρίς επιδότηση από τη μη αναγνώριση των βοσκοτόπων τους, ο τότε υπουργός της ΝΔ Γιώργος Καρασμάνης θεσμοθετεί τη λεγόμενη «τεχνική λύση». Μια κεντρική κατανομή που επέτρεπε στους κτηνοτρόφους να δηλώνουν επιπλέον αγροτεμάχια σε περιοχές που επιτρέπονταν, ώστε να μπορέσουν να πάρουν τις επιδοτήσεις. Η Κομισιόν, που είχε «δημιουργήσει» το πρόβλημα εξαιτίας του στενού ορισμού του βοσκοτόπου που αναγνώριζε, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες «είχε ενημερωθεί για την τεχνική λύση και δεν είχαν εκφραστεί αντιρρήσεις». Υπό την προϋπόθεση ότι ο αιτών ήταν κτηνοτρόφος και διέθετε βοσκοτόπια. Παράλληλα το 2015 η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2015-2020 προέβλεπε ότι οι επιδοτήσεις δεν θα πληρώνονταν ανά κεφάλι ζώου, αλλά με βάση τις εκτάσεις των βοσκοτόπων. Οι κτηνοτρόφοι έπρεπε να έχουν βοσκότοπο και αντίστροφα δεν μπορούσε να πάρει ενισχύσεις όποιος δεν είχε ζώα.
Μετά τις εκλογές του 2015 ο υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ Παναγιώτης Λαφαζάνης με την ΚΥΑ 873/55993/20.5.2015 καθορίζει τις χωρικές περιοχές εντός των οποίων μπορεί να εφαρμόζεται η «τεχνική λύση» (μεταφορά των κεφαλιών των ζώων σε αδέσμευτες εκτάσεις, ώστε να μη χάνουν οι παραγωγοί τις επιδοτήσεις). Ορίζει ρητά: «Tυχόν απόθεμα βοσκοτόπων το οποίο εντοπίζεται στη νησιωτική Ελλάδα και την Κρήτη δεν μπορεί να κατανεμηθεί σε κτηνοτρόφους που έχουν την έδρα εκμετάλλευσής τους είτε σε άλλο νησί, είτε σε χωρική ενότητα της ηπειρωτικής Ελλάδας», δηλαδή δεν γίνεται να μεταφέρονται τα δικαιώματα βόσκησης μεταξύ νησιών. Αυτό δηλαδή που αργότερα ήρθαν να κάνουν, χωρίς όμως να βγάλουν νέα υπουργική απόφαση, αλλά απλώς με μία υπογραφή τους οι Στ. Αραχωβίτης και Μ. Βορίδης, νομιμοποιώντας την κατανομή της διοίκησης του ΟΠΕΚΕΠΕ – επιτρέποντας στους παραγωγούς της Κρήτης να λαμβάνουν παράνομα δικαιώματα σε ποσοστά (σύμφωνα με τους ελέγχους) που τις χρονιές της γιγάντωσης της φούσκας μπορεί να ανέρχονταν ως και σε 80%!
Ομως με δεύτερη τροποποίηση ο Π. Λαφαζάνης επιτρέπει σε μη κτηνοτρόφους να ενεργοποιούν δικαιώματα ακόμη και στα βοσκοτόπια που δεν ήταν παραγωγικά –δεν τα χρησιμοποιούσαν δηλαδή για βόσκηση– αρκεί να τα συντηρούσαν, να έκοβαν δηλαδή τα χόρτα στα 70 εκατοστά.
Το 2017 έχουμε τρεις εξελίξεις που αλλάζουν τελείως το τοπίο: η Κομισιόν με τον κανονισμό Omnibus υιοθετεί άλλον ορισμό για τα βοσκοτόπια, «επιστρέφοντας» στην Ελλάδα το δικαίωμα να κάνει χρήση των 9.900.000 στρεμμάτων που είχαν κοπεί. Ταυτόχρονα, η ΕΕ αλλάζει τον τρόπο κατανομής μιας νέας επιδότησης που προσφέρει κίνητρα στους νέους που μπαίνουν στον χώρο της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, το λεγόμενο Εθνικό Απόθεμα, ώστε να δίνεται κάθε χρόνο. Με δεδομένο ότι η επιδότηση παρέμενε σταθερή (1,2 δισ. ευρώ προς τους Ελληνες αγρότες ανά έτος το διάστημα 2015-20), οι νέοι γεωργοί-κτηνοτρόφοι του Εθνικού
Αποθέματος έπαιρναν πόρους σε βάρος αναγκαστικά των υπόλοιπων γεωργοκτηνοτρόφων. Ο τότε υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης ΣΥΡΙΖΑ Βαγγέλης Αποστόλου θεσμοθετεί το σύστημα κατανομής του Εθνικού Αποθέματος σε βοσκοτόπους χωρίς ζώα και από ανθρώπους που δεν είναι κτηνοτρόφοι. Αυτή ήταν και η κερκόπορτα που ανοίγει οριστικά τον δρόμο για μαζικές ψευδείς αιτήσεις σε βάρος των πραγματικών δικαιούχων.
Οι προϋποθέσεις έχουν μπει ώστε με δύο τρόπους: α) μέσω διεκδίκησης βοσκοτόπων διά της τεχνικής λύσης (ακόμη και αν απλώς κούρευαν τα βοσκοτόπια) και β) μέσω διεκδίκησης του Εθνικού Αποθέματος (ακόμη και αν δεν είχαν ζώα και ήταν π.χ. δικηγόροι), οι επιτήδειοι να μπορούν να διεκδικούν ψευδώς εκτάσεις. Πώς όμως δημιουργήθηκε στην πράξη ο μηχανισμός που το επέτρεπε;
Στο παιχνίδι της διανομής των 9.900.000 στρεμμάτων βοσκοτόπων (αποφασίστηκε να δοθούν σταδιακά, δημιουργώντας επιπλέον κίνητρο παρανομίας) μπήκε η εταιρεία-τεχνικός σύμβουλος του ΟΠΕΚΕΠΕ –είχε ήδη προνομιακή πρόσβαση στα δεδομένα του χαρτογραφικού υποβάθρου του οργανισμού και ο ρόλος της ελέγχεται, κατά πληροφορίες, από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία– σε συνεργασία με την τεχνική εταιρεία του Ν. Χλ. και με τα λεγόμενα Κέντρα Υποδοχής Δικαιούχων (ΚΥΔ). Ενα σύστημα, που ουσιαστικά δημιουργήθηκε «ροκανίζοντας» τμήμα των χρημάτων των επιδοτήσεων μόνο για την ψηφιακή διαμεσολάβηση.
Οι δημοπρασίες, ο ταμίας και η πυραμίδα
Από το 2017, καθώς προστίθεντο εκτάσεις από τις δεσμευμένες της Κομισιόν, ο τεχνικός σύμβουλος τις έριχνε στο σύστημα, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιούνταν μυημένα ΚΥΔ για να τις βγάζουν σε άτυπη δημοπρασία σε μικρές ομάδες των πέντε έως επτά ατόμων. Στις ομάδες αυτές υπήρχε κάποιος που έπαιζε τον ρόλο του ταμία. Ο ταμίας ήταν εκείνος που άνοιγε το Ε9 του για να βάλει τα αδέσμευτα στρέμματα, με υποτυπώδες ενοίκιο της τάξης του ενός ευρώ το στρέμμα. Οι υπόλοιποι της πυραμίδας νοίκιαζαν και λάδωναν τον μηχανισμό. Οσοι έκαναν αιτήσεις για το Εθνικό Απόθεμα μπορούσαν να το πράξουν άπαξ (καθότι νέοι αγρότες). Ετσι την επόμενη χρονιά οι ίδιοι άνθρωποι ζητούσαν κατανομή για συντήρηση βοσκοτόπου μέσω τεχνικής λύσης (μαζί με άλλες συμπληρωματικές επιδοτήσεις, όπως το πρασίνισμα) και άλλοι επιτήδειοι έπαιρναν σειρά για το Εθνικό Απόθεμα. Τα ΑΦΜ άλλαζαν, τα Ε9 άλλαζαν, όμως ο ΟΠΕΚΕΠΕ «δεν το έβρισκε στους ελέγχους» γιατί οι εγκύκλιοί του έδιναν οδηγία να γίνονται οι έλεγχοι κατ’ έτος και όχι να συγκρίνονται διαχρονικά τα στοιχεία!
Ταυτόχρονα, οι πραγματικοί κτηνοτρόφοι άρχισαν να εξοργίζονται που έβλεπαν να μειώνονται οι δικές τους επιδοτήσεις σε βάρος των «μαϊμούδων» και κάποιοι άρχισαν να δηλώνουν ψεύτικα στρέμματα. Μέσα σε λίγα χρόνια οι αιτήσεις από την Κρήτη εκτινάχθηκαν κατά 100%.
Τον ΟΠΕΚΕΠΕ «έδειξε» ο Βορίδης
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2019 ο τότε πρόεδρος ΟΠΕΚΕΠΕ Αθ. Καπρέλης έστειλε επιστολή στον υπουργό Μ. Βορίδη με αρ. πρωτ. 70688 και θέμα «Διαβίβαση κατανομής επιλέξιμων βοσκοτόπων» (την έχει λάβει υπόψη του το Documento) και στην οποία προτείνει «λόγω ελλείψεων επιλέξιμων βοσκοτόπων σε ορισμένες Χωρικές Ενότητες» την κατά περίπτωση κατανομή σε άλλες.
Σε 12.947 αιτούντες από την Κρήτη δίδονται παρανόμως 107.439 στρέμματα σε δυτική Μακεδονία, Πελοπόννησο, Κάρπαθο, Κω και Ρόδο.
Ρωτήθηκε ο Μ. Βορίδη γιατί υπέγραψε και απάντησε: «Η κατανομή ήταν υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως και η εφαρμογή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων, οι οποίες ήταν εξόχως τεχνικές. Δεν θεωρώ ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα έκανε παράνομη κατανομή πάντως. Επιφυλάσσομαι πάντως για τις λεπτομέρειες να το δω περαιτέρω». Στη συνέχεια επικαλέστηκε τεχνική ανάλυση που, όπως είπε, αποδεικνύει τη νομιμότητα της απόφασης του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Από τα έγγραφα που έχουμε στη διάθεσή μας δεν βρέθηκε αντίστοιχο έγγραφο από τον επόμενο πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Γρ. Βάρρα περί κατανομής της τεχνικής λύσης. Ο Γρ. Βάρρας που, κατά πληροφορίες, προσδιόρισε με μεθοδολογία τα επιπλέον σχεδόν 10 εκατ. στρέμματα της ΕΕ εκδιώχθηκε προτού κάνει κατανομή του εθνικού αποθέματος του έτους.
